DXY hướng đến mốc 100: Lợi suất leo thang và sức mạnh đồng USD từ lợi thế năng lượng Mỹ

Sự kiện quân sự bất ngờ tại Trung Đông cuối tuần qua không chỉ làm rung chuyển thị trường năng lượng mà còn tái định hình dòng chảy tài chính toàn cầu, đưa đồng bạc xanh trở lại vị thế thống trị khi các nhà đầu tư đổ xô tìm kiếm sự an toàn giữa làn sóng bất ổn địa chính trị và lạm phát.

Ngày 3/3/2026, thị trường tài chính mở cửa với một tâm thế hoàn toàn khác so với chỉ vài ngày trước. Chiến dịch quân sự chung do Mỹ và Israel phát động nhằm vào các mục tiêu chiến lược tại Iran, cùng với các cuộc tấn công trả đũa sau đó, đã đẩy căng thẳng tại khu vực vùng Vịnh lên mức chưa từng thấy kể từ nhiều thập kỷ. Hệ quả tức thì không chỉ là giá dầu lao dốc rồi tăng sốc, mà còn là một sự dịch chuyển quyền lực rõ rệt trên bản đồ tiền tệ G10, nơi đồng USD bất ngờ vụt sáng như một điểm đến trú ẩn an toàn tuyệt đối, bất chấp những hoài nghi về vai trò này trước đó.

Sự trở lại ngoạn mục của USD giữa tâm bão

Khi thị trường ngoại hối mở cửa phiên giao dịch đầu tuần, tâm lý e ngại rủi ro bao trùm. Tuy nhiên, điểm đến đầu tiên của dòng tiền không phải là USD như nhiều người nghĩ.

Các nhà giao dịch ban đầu tìm đến đồng franc Thụy Sĩ (CHF) - một nơi trú ẩn truyền thống. Đồng yên Nhật (JPY) cũng được xem xét, nhưng nhanh chóng bị lu mờ bởi thực tế Nhật Bản là một quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn. Giá dầu tăng vọt đồng nghĩa với một gánh nặng khổng lồ cho nền kinh tế Nhật, khiến đồng yên mất đi sức hấp dẫn trong mắt giới đầu tư.

Khi phiên giao dịch châu Âu bắt đầu, câu chuyện đã hoàn toàn thay đổi. Chỉ số Dollar Index (DXY), thước đo sức mạnh của USD so với rổ sáu đồng tiền chủ chốt, đã bứt phá khỏi mốc 97,80, leo thẳng lên vùng 98,75 trước khi hạ nhiệt nhẹ trong các giao dịch dao động. Mức tăng gần 1% trong ngày không chỉ là một con số; nó đánh dấu ngày giao dịch tốt nhất của đồng bạc xanh trong vòng 7 tháng qua và là một sự phá vỡ kỹ thuật quan trọng khi chỉ số này đóng cửa trên tất cả các đường trung bình động 50, 100 và 200 ngày. Câu hỏi đặt ra lúc này không còn là liệu USD có mạnh lên hay không, mà là đà tăng này có đủ lực để đưa DXY tiến đến ngưỡng tâm lý 100 hay không.

Tái định danh vị thế trú ẩn an toàn

Sự trỗi dậy của USD đặt ra một cuộc tranh luận học thuật thú vị về vai trò trú ẩn an toàn của nó. Trong nhiều thập kỷ, đồng bạc xanh luôn là điểm đến cuối cùng trong các cuộc khủng hoảng toàn cầu, nhưng gần đây vị thế đó đã bị nghi ngờ.

Cú sốc thuế quan hồi tháng 4/2025, khi bản thân nước Mỹ là nguồn cơn của bất ổn, đã khiến đồng USD mất đi vai trò trú ẩn thông thường. Tuy nhiên, lần này là một câu chuyện hoàn toàn khác. Căng thẳng đến từ bên ngoài, từ khu vực địa chính trị nhạy cảm bậc nhất thế giới.

Eric Theoret, chiến lược gia ngoại hối tại Scotiabank, nhận định đây là một phiên “risk-off” điển hình dưới góc nhìn của đồng USD. John Velis, chiến lược gia vĩ mô tại BNY, bổ sung thêm rằng nếu cú sốc đến từ bên trong nước Mỹ, vị thế của đồng bạc xanh có thể bị ảnh hưởng, nhưng khi đó là một cuộc khủng hoảng địa chính trị quốc tế, vai trò trú ẩn của nó dường như vẫn còn nguyên vẹn.

Sự phục hồi mạnh mẽ lần này là “bằng chứng rõ ràng” cho thấy niềm tin vào đồng bạc xanh vẫn chưa hề suy suyển. Sự thiếu vắng một giải pháp thay thế thực sự có quy mô và thanh khoản tương đương thị trường Mỹ càng củng cố thêm cho luận điểm này. Như Don Calcagni, Giám đốc đầu tư tại Mercer Advisors, đã chia sẻ, việc tìm kiếm một nơi trú ẩn có khả năng hấp thụ dòng tiền lớn trong lúc khủng hoảng là điều không dễ dàng, và thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ là cái tên duy nhất đáp ứng được tiêu chí đó.

Cú sốc năng lượng và bài toán lạm phát mới

Điểm mấu chốt tạo nên sức mạnh cho USD trong tuần này không chỉ đến từ tâm lý né tránh rủi ro, mà còn từ một yếu tố cơ bản: giá dầu. Việc eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển dầu khí quan trọng nhất thế giới, rơi vào tình trạng tê liệt sau các cuộc tấn công và tuyên bố đóng cửa trên thực tế từ Iran, đã đẩy giá dầu tăng vọt. Có thời điểm giá dầu thô tăng tới 13% trước khi hạ nhiệt, đóng cửa với mức tăng ấn tượng trên 6%. Giá dầu Brent chốt phiên ở 77,74 USD/thùng, trong khi dầu thô Mỹ đạt 71,23 USD/thùng.

Cú sốc giá năng lượng này lập tức tác động đến kỳ vọng lạm phát và từ đó, thay đổi toàn bộ bức tranh lãi suất. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng thẳng đứng, với lợi suất kỳ hạn 2 năm nhảy vọt 11,1 điểm cơ bản lên 3,49%, đánh dấu phiên tăng mạnh nhất kể từ tháng 6 năm ngoái. Lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng vọt lên trên mốc 4,048%.

Nguyên nhân sâu xa đến từ sự thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Thị trường đã nhanh chóng điều chỉnh, giảm mạnh đặt cược vào khả năng Fed cắt giảm lãi suất. Theo công cụ FedWatch của CME, xác suất Fed cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 6 đã giảm từ 57,4% xuống chỉ còn 45,2% chỉ sau một phiên. Tom di Galoma, giám đốc điều hành tại Mischler Financial Group, nhận định một cách thẳng thắn: dầu và khí đốt tăng giá chắc chắn sẽ trở thành vấn đề, và nó có thể sẽ trì hoãn bất kỳ đợt cắt giảm lãi suất nào của Fed.

Không chỉ có giá dầu, chỉ số quản lý thu mua (PMI) sản xuất tháng 2 của Viện Quản lý Cung ứng (ISM) đạt 52,4, cao hơn mức dự báo 51,8, càng làm dấy lên lo ngại lạm phát khi chỉ số giá đầu vào của các nhà máy chạm mức cao nhất trong gần 3,5 năm. Sự kết hợp giữa một Fed có thể sẽ phải giữ lãi suất cao lâu hơn và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh hơn so với các nước G10 khác đã tạo ra một cơn gió ngược mạnh mẽ, củng cố lợi thế về lãi suất của đồng USD và biến nó trở thành kênh đầu tư hấp dẫn.

Lợi thế năng lượng: Vũ khí chiến lược của nước Mỹ

Điểm nhấn quan trọng và mang tính cấu trúc, thường bị bỏ qua trong những phân tích ngắn hạn, chính là vị thế siêu cường năng lượng của Mỹ. Không giống như Nhật Bản hay nhiều nền kinh tế châu Âu phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu năng lượng, nước Mỹ nổi lên như một ốc đảo trước cơn bão giá. Với sản lượng khai thác khoảng 13 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, trong đó 65% phục vụ tiêu dùng nội địa, và là nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới, Mỹ sở hữu khả năng tự cung tự cấp vượt trội.

Khi các cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu khí tại Ả Rập Xê Út, Qatar, Israel và đặc biệt là sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị đứt gãy nghiêm trọng khiến chi phí vận tải và bảo hiểm tăng vọt.

Báo cáo từ giới phân tích cho thấy chi phí thuê tàu chở dầu thô và LNG đã tăng gấp đôi chỉ sau một đêm. Thậm chí, có những tuyến đường mà các công ty bảo hiểm từ chối cấp bảo hiểm cho tàu thuyền hoạt động. Theo số liệu từ Sàn giao dịch Vận tải Thượng Hải, chỉ số nhập khẩu dầu thô Trung Quốc (CTFI) đã tăng 56,9% chỉ trong nửa cuối tháng 2, và giá cước vận chuyển từ Trung Đông đến Ninh Ba (Trung Quốc) tăng gần 60%.

Trong bối cảnh đó, các nhà nhập khẩu năng lượng châu Á và châu Âu buộc phải xoay trục tìm nguồn cung thay thế, và Mỹ trở thành điểm đến hiển nhiên. Còn về Nga, một nguồn cung thay thế tiềm năng với giá rẻ hơn, thì lại vướng vào các lệnh trừng phạt và ràng buộc địa chính trị.

Sự đứt gãy nguồn cung từ Trung Đông đã vô tình đặt Mỹ vào vị thế của người hùng cung ứng, mang lại lợi thế kép: vừa củng cố an ninh năng lượng nội địa, vừa thu hút dòng tiền toàn cầu nhờ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng mới. Sức mạnh này được phản ánh trực tiếp vào sức hấp dẫn của đồng USD.

Áp lực chồng chất lên đồng Euro và những ẩn số phía trước

Trong khi USD thăng hoa, các đồng tiền khác, đặc biệt là đồng euro (EUR), đang phải hứng chịu áp lực kép. Tăng trưởng kinh tế khu vực đồng tiền chung châu Âu vốn đã ảm đạm, nay lại đối mặt với nguy cơ từ giá khí đốt tự nhiên tăng sốc. Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng 39% lên mức 43 EUR/MWh, một bước nhảy đáng kể dù vẫn còn xa mức đỉnh năm 2022.

Nếu đà tăng này tiếp diễn, mối tương quan nghịch đảo giữa giá năng lượng và đồng euro sẽ càng được củng cố, gây thêm sức ép lên tỷ giá EUR/USD, vốn đã rớt xuống dưới mức thấp nhất ngày 19/2 là 1,1742 và đóng cửa dưới 1,1700.

Các chuyên gia của Nomura cho rằng tác động từ giá dầu và khí đốt lên lạm phát khu vực đồng euro hiện tại vẫn có thể kiểm soát được và chưa đủ để Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phải hành động ngay lập tức. Tuy nhiên, sự suy yếu của đồng euro so với USD càng làm trầm trọng thêm áp lực nhập khẩu lạm phát, tạo ra một vòng xoáy tiêu cực.

Ngược dòng phân tích, vẫn có những tiếng nói thận trọng, như Jane Foley, trưởng bộ phận chiến lược ngoại hối tại Rabobank, cho rằng cuộc tranh luận về vai trò trú ẩn của USD vẫn chưa ngã ngũ. Trong khi đó, Aaron Hurd từ State Street Global Advisors bày tỏ sự hoài nghi rằng USD sẽ trụ vững nếu cú sốc không liên quan đến năng lượng hay thanh khoản, mà chỉ đơn thuần là nỗi sợ hãi kinh tế. Với thâm hụt ngân sách lớn và những bất ổn trong chính sách, đồng USD có thể sẽ có mối tương quan cao hơn với các tài sản rủi ro trong những cú sốc lớn trong tương lai.

Quay trở lại với câu hỏi liệu chỉ số DXY có thể chinh phục mốc 100 hay không, câu trả lời phụ thuộc vào ba yếu tố then chốt: tính dai dẳng của giá dầu cao, áp lực tăng liên tục lên lợi suất trái phiếu Mỹ, và quan trọng nhất là thời gian eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Peter Cardillo từ Spartan Capital Securities cảnh báo, nếu chiến dịch quân sự kéo dài và giá dầu chạm mốc 100 USD/thùng, tác động lạm phát sẽ trở nên đáng kể, và lúc đó, đồng USD với lợi thế lãi suất và vị thế nhà cung cấp năng lượng thay thế sẽ càng trở nên vững chãi hơn.

Gần 10h30 sáng ngày 3/3/2026, thị trường vẫn đang trong trạng thái chờ đợi những diễn biến tiếp theo từ Trung Đông. Mỗi thông tin về hoạt động ngoại giao hay quân sự, mỗi báo cáo về tình hình vận tải biển đều có thể tạo ra những biến động mới.

Nhưng một điều đã trở nên rõ ràng: đồng USD không chỉ đơn thuần là một nơi trú ẩn, mà còn là một tài sản mang yếu tố cơ bản vững chắc trong cuộc khủng hoảng này, được chống lưng bởi lợi suất hấp dẫn và một nền kinh tế có khả năng tự chủ năng lượng hiếm có. Nhà đầu tư toàn cầu, từ các quỹ phòng hộ lớn đến các nhà nhập khẩu năng lượng châu Á, dường như đã có câu trả lời cho riêng mình.