S&P 500 lập đỉnh lịch sử trong cơn bão ngược

Trong khi chỉ số chủ chốt của thị trường chứng khoán Mỹ lập đỉnh lịch sử mới, hàng loạt tín hiệu kỹ thuật quan trọng lại đồng loạt bật đèn đỏ, báo hiệu một giai đoạn bất ổn tiềm tàng ngay trước các sự kiện kinh tế - chính trị trọng đại.

Thị trường tài chính toàn cầu bước vào năm 2026 với một nghịch lý rõ nét ngay tại trung tâm của nó: Phố Wall. Chỉ số S&P 500, thước đo sức khỏe của 500 doanh nghiệp hàng đầu nước Mỹ, đã tăng khoảng 0.6% trong phiên giao dịch ngày 6 tháng 1, chính thức chạm mức đóng cửa kỷ lục mới ở vùng 6,944 điểm.

Thành tích này, dù khiêm tốn, vẫn đủ để củng cố đà tăng tích lũy từ cuối năm 2025. Tuy nhiên, ánh hào quang của con số kỷ lục này bị che khuất bởi một thực tế đáng suy ngẫm: lực kéo không đến từ những trụ cột công nghệ quen thuộc. Apple, công ty có vốn hóa lớn nhất thế giới, đã sụt gần 2%, trong khi Nvidia – trái tim của cơn sốt trí tuệ nhân tạo – cũng giảm khoảng 0.5%.

Động lực thực sự của phiên tăng điểm lại đến từ một phân khúc thường gợi nhiều liên tưởng về giai đoạn cuối chu kỳ: các cổ phiếu bán dẫn bộ nhớ. Sự trỗi dậy của nhóm này, với đại diện tiêu biểu là Micron Technology, đang đặt ra câu hỏi lớn về tính bền vững của đà tăng.

Theo dữ liệu từ Bloomberg và Yahoo Finance, nhóm cổ phiếu bộ nhớ như Micron, SK Hynix đã có màn thể hiện vượt trội trong năm 2025 và tiếp tục duy trì đà tăng mạnh những ngày đầu năm 2026.

Các nhà phân tích từ Bernstein và Morningstar lý giải điều này nhờ nhu cầu bộ nhớ cao cấp phục vụ AI và trung tâm dữ liệu, đẩy giá DRAM và NAND tăng vững chắc. Tuy vậy, khi những “người hùng” dẫn dắt thị trường lại thuộc nhóm được gắn mác “late-cycle”, nó tự nhiên khơi dậy hoài nghi: Liệu thị trường còn có thể tiến xa hơn bao nhiêu khi động lực từ các cổ phiếu tăng trưởng truyền thống đang suy yếu?

Bức tranh càng trở nên phức tạp và đầy mâu thuẫn khi xem xét kỹ lưỡng các chỉ báo rủi ro then chốt, vốn đang phân kỳ một cách rõ rệt so với hành vi giá của chỉ số chính.

Đầu tiên phải kể đến chỉ số tương quan kỳ hạn 1 tháng (1-month implied correlation index) đã giảm xuống mức 8.3 – một con số nằm ở đáy của biên độ giao dịch lịch sử theo dữ liệu từ Cboe.

Chỉ số này đo lường kỳ vọng thị trường về mức độ biến động cùng chiều giữa các cổ phiếu trong rổ S&P 500. Một mức tương quan cực thấp như hiện tại cho thấy nhà đầu tư đang kỳ vọng các cổ phiếu sẽ di chuyển rất độc lập, một hiện tượng thường xuất hiện trong giai đoạn dispersion cao của thị trường tăng giá, khi dòng tiền nhỏ lẻ chạy theo các câu chuyện cá biệt thay vì một xu hướng rộng khắp.

Các chuyên gia từ Investing.com và Seeking Alpha đều chỉ ra rằng, lịch sử lặp lại một cách đáng ngại: những lần chỉ số tương quan chạm đáy như vậy thường là tiền đề cho một sự đảo chiều sắp xảy ra.

Song hành với đó là sự trầm lặng đến đáng ngờ của thị trường phái sinh chứng khoán. Chỉ số VIX, thường được mệnh danh là “thước đo nỗi sợ”, dù không xuống dưới 8 như một số dự báo cực ngắn hạn, vẫn duy trì ở vùng thấp đáng kể là 14-15 so với trung bình lịch sử. Cụ thể, VIX đóng cửa ngày 5/1 ở khoảng 15.1 theo dữ liệu từ CBOE và FRED.

Mức biến động kỳ vọng thấp kéo dài này phản ánh sự tự mãn và thờ ơ với rủi ro của đám đông nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự bình yên giả tạo này diễn ra ngay trước hai sự kiện có sức công phá lớn: Báo cáo việc làm phi nông nghiệp (NFP) tháng 12/2025 và phán quyết của Tòa án Tối cao về chính sách thuế quan.

Nhiều nhà phân tích, bao gồm từ Saxo Bank, cảnh báo rằng volatility đang được định giá quá rẻ và chỉ một cú hích tiêu cực cũng đủ để đẩy VIX bật tăng mạnh, thậm chí vượt 15 một cách dễ dàng.

Trong khi thị trường cổ phiếu dường như đang “ngủ quên”, thị trường trái phiếu lại tỏ ra cảnh giác hơn hẳn. Chỉ số MOVE – đo lường biến động kỳ vọng của thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ – đã có bước tăng nhẹ trong những ngày gần đây, lên vùng 62-65 theo số liệu từ ICE BofA.

Sự phân kỳ này giữa MOVE và VIX là một tín hiệu quan trọng: các nhà đầu tư trái phiếu, thường là các tổ chức lớn, đang chuẩn bị cho rủi ro sự kiện cao hơn so với những người đồng hành trên sàn chứng khoán.

Một mảnh ghép không kém phần quan trọng khác là chi phí tài trợ vốn cổ phiếu (equity financing costs). Chi phí này, được phản ánh qua hợp đồng tương lai BTIC S&P 500 Total Return (EFFR), đã “bốc hơi” một cách đáng chú ý. Hợp đồng kỳ hạn tháng 1/2026 hiện giao dịch dưới mức 60.

Theo phân tích từ CME Group, sự sụt giảm mạnh mẽ như vậy thường tạo điều kiện cho hành vi vay mua ký quỹ (margin) gia tăng, thúc đẩy đầu cơ nhưng đồng thời cũng là dấu hiệu cảnh báo. Kinh nghiệm thị trường cho thấy, những đợt “plunge” tương tự trong chi phí đòn bẩy thường không song hành với hiệu suất tích cực bền vững của thị trường tiền mặt sau đó.

Khi đặt các mảnh ghép này cạnh nhau, bức tranh tổng thể hiện lên đầy tính cảnh báo. S&P 500 thực chất đang trong trạng thái đi ngang (range-bound) một cách khó khăn, với mức tăng chưa đầy 1% so với đỉnh trước đó vào ngày 29 tháng 10.

Cấu trúc thị trường hiện tại, với tương quan cực thấp, biến động bị nén chặt và đòn bẩy rẻ, gợi nhớ một cách đáng lo ngại đến hai giai đoạn đầu năm 2022 và 2025 – những thời điểm sau đó thị trường đều đối mặt với những đợt điều chỉnh sâu rộng. Thậm chí, so sánh với quỹ đạo năm 1966, một mô hình kỹ thuật có nhiều điểm tương đồng, vẫn là một kịch bản chưa thể bị loại bỏ.

Bối cảnh này càng trở nên căng thẳng khi hai sự kiện có sức ảnh hưởng lớn đang đến rất gần. Thứ nhất là Báo cáo Việc làm Phi Nông nghiệp Mỹ (Nonfarm Payrolls) tháng 12/2025, dự kiến công bố vào sáng ngày 9 tháng 1. Dự báo từ Reuters và Trading Economics cho thấy sự thận trọng sau khi dữ liệu tháng 11 chỉ tăng 64,000 việc làm – mức thấp đáng kể.

Một báo cáo yếu có thể củng cố kỳ vọng về chính sách tiền tệ nới lỏng từ Fed, hỗ trợ cổ phiếu trong ngắn hạn nhưng lại thổi bùng lo ngại về suy thoái kinh tế. Ngược lại, một báo cáo quá mạnh có thể làm lung lay niềm tin vào lộ trình cắt giảm lãi suất.

Sự kiện thứ hai, không kém phần quan trọng, là phán quyết dự kiến của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ liên quan đến chương trình thuế quan thời cựu Tổng thống Donald Trump.

Theo thông tin từ Bloomberg và Al Jazeera, phán quyết này có khả năng được công bố cũng trong ngày 9 tháng 1. Kết quả sẽ có tác động trực tiếp đến chính sách thương mại, chuỗi cung ứng toàn cầu, và cuối cùng là áp lực lạm phát và lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ. Đây chính là loại sự kiện chính trị - kinh tế có thể trở thành ngòi châm cho sự bùng nổ biến động mà thị trường hiện đang định giá quá thấp.

Trước viễn cảnh đó, giới chuyên gia và các tổ chức lớn cũng thể hiện quan điểm phân hóa rõ rệt. Một khảo sát của Bloomberg cuối năm 2025 cho thấy khoảng 60% nhà phân tích vẫn lạc quan, dự báo S&P 500 có thể tăng thêm tới 20% trong năm 2026 nhờ lợi nhuận doanh nghiệp vững vàng và làn sóng AI. Các hãng như Morgan Stanley và Charles Schwab cũng nhìn nhận môi trường chính sách vẫn còn thuận lợi.

Tuy nhiên, mặt đối lập, với sự tham gia của J.P. Morgan và nhiều nhà phân tích độc lập trên Seeking Alpha, lại cảnh báo mạnh mẽ về rủi ro điều chỉnh. Họ nhấn mạnh rằng khi các chỉ báo kỹ thuật đã ở vùng cực đoan như hiện nay, khả năng phục hồi tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu có thể khiến chiến lược đa dạng hóa danh mục truyền thống mất hiệu lực, khuếch đại tổn thất nếu thị trường quay đầu.

Tóm lại, câu chuyện thị trường đầu năm 2026 không đơn giản chỉ là một kỷ lục mới được thiết lập. Nó là một minh chứng sống động cho sự phức tạp và những nghịch lý vốn có của tài chính toàn cầu. Dưới vẻ ngoài mạnh mẽ với những con số đỉnh cao là một cơ thể chứa đầy mâu thuẫn: sức mạnh mong manh từ nhóm cổ phiược “muộn chu kỳ”, sự tự mãn thể hiện qua biến động bị đè nén, sự phân mảnh trong kỳ vọng được phản ánh qua chỉ số tương quan thấp kỷ lục, và sự bất đồng giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu.

Trong khi dòng tiền rẻ vẫn tiếp tục chảy vào, lời thì thầm cảnh báo từ các mô hình lịch sử 2022, 2025 và cả 1966 vẫn vang vọng đâu đây. Hai sự kiện kinh tế và chính trị trọng đại trong những ngày tới sẽ là phép thử quan trọng, có khả năng định hình hướng đi không chỉ cho một tuần hay một tháng, mà cho cả quý đầu tiên của một năm đầy biến động.

Đối với nhà đầu tư, đặc biệt là những người mới, đây là thời điểm cần tỉnh táo tối đa: tôn trọng các tín hiệu cảnh báo kỹ thuật, quản lý rủi ro chặt chẽ hơn bao giờ hết, và tránh để bản thân bị cuốn vào cơn say của những con số đỉnh cao trong sự im lặng đáng sợ của thị trường.