ABD'de siyasi krizin ekonomik bedeli

Kapanmanın temel nedeni, yeni mali yıl başlamadan önce gerekli harcama yetkisinin yenilenememesi. Geçici finansman sağlayacak bir yasa çıkarılamadığı için de çok sayıda federal kurumun kapıları kapandı. Sorunun kalbinde, sağlık sigortası sübvansiyonlarının uzatılması gibi harcama kalemleri üzerine yaşanan sert anlaşmazlıklar ve tarafların taviz vermeye yanaşmaması var. Bir yanda bütçe disiplinini savunanlar, diğer yanda sosyal programları ayakta tutmak isteyenler. Bu tablo, Amerikan siyasetindeki derin kutuplaşmanın da yansıması.

Peki bundan sonra ne olacak?

En iyimser senaryo, kısa süre içinde geçici bir harcama paketinin çıkarılması ve hükümetin tekrar açılması. Ancak bu da sorunu yalnızca öteleyecek, kalıcı çözüm getirmeyecek.

Daha zorlu senaryoda ise taraflar, tavizlerle yıllık bütçede uzlaşabilir. Kısmi kapanma ihtimali de var; bazı kurumlar fon bulurken, bazıları kapalı kalmaya devam edebilir.

En kötü senaryo ise uzun süreli bir kilitlenme. Federal çalışanların haftalarca maaş alamadığı, kamu hizmetlerinin durduğu ve piyasalarda güvenin ciddi şekilde sarsıldığı bir tablo.

Ekonomik etkiler çok boyutlu

İlk etapta yüz binlerce kamu çalışanı maaşsız kalacak ya da ücretsiz izne çıkarılacak. Bu, doğrudan tüketici harcamalarını daraltacak. Devletin yüklenici firmalara yaptığı ödemeler gecikecek, yeni ihaleler duracak. Küçük işletmelerden tarım sektörüne kadar birçok alanda devlet destekli krediler askıya alınacak. Dahası, istatistik kurumları kapalı olduğundan enflasyon ve işsizlik verileri açıklanamayacak; piyasalar yönsüz, yatırımcılar belirsizlik içinde kalacak.

Kapanmanın süresi kritik. Goldman Sachs gibi kurumların analizlerine göre her bir haftalık kapanma, büyüme oranını yaklaşık 0,2 puan aşağı çekebilir. 2018-2019daki 35 günlük kısmi kapanmanın ABD ekonomisine maliyeti 11 milyar dolar olmuştu. Bunun 3 milyar doları kalıcı kayıp olarak yazıldı.

Orta ve uzun vadede ise tablo daha da ağırlaşabilir. Yatırımlar ertelenir, şirketler istihdam kararlarını askıya alır, kamu hizmetlerinin kalitesi düşer. Washington merkezli federal ekonominin etkilediği bölgelerde ciddi daralmalar yaşanır. Siyasetin işleyişine dair bu tür krizler, uluslararası yatırımcıların ABDnin mali disiplinine duyduğu güveni de aşındırır. Kredi derecelendirme kuruluşlarının not uyarıları şimdiden gündemde. Bunun en zayıf ihtimal olduğunu da hatırlatmakta fayda var.

Özetle;

ABD hükümetinin kapanması sadece bir bürokratik aksaklık değil. Bu, siyasetin ekonomiyi nasıl rehin alabildiğini gösteren somut bir örnek. Bugün maaş alamayan bir memur, ertelenen bir kredi, açıklanamayan bir istatistik; yarın büyüme kaybı, istihdam daralması ve küresel piyasalarda dalgalanma olarak karşımıza çıkabilir.

Washingtondaki siyasi çekişmenin bedelini yalnızca Amerikalılar değil, küresel ekonomi de ödeyebilir.