Kinh tế Anh "đi lùi": Tăng trưởng 0,1% nhưng dịch vụ đứng im, đầu tư giảm mạnh nhất từ 2021

Vào chiều ngày 12 tháng 02 năm 2026 theo giờ Việt Nam, Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh (ONS) đã phát đi đồng thời hai báo cáo kinh tế có tính chất quyết định cho bức tranh cuối năm 2025: ước tính GDP hàng tháng tháng 12 và ước tính sơ bộ GDP quý IV.

Những con số được công bố không chỉ đơn thuần phản ánh nhịp độ vận hành của nền kinh tế lớn thứ sáu thế giới, mà còn bộc lộ những khiếm khuyết cơ cấu đã âm ỉ suốt nhiều quý. Mức tăng trưởng 0,1% của quý cuối năm, tuy giúp nước Anh tránh được một cuộc suy thoái kỹ thuật, lại đang che giấu một thực tế đầy thách thức: khu vực dịch vụ - vốn là xương sống của nền kinh tế - đã trải qua quý thứ ba liên tiếp không có bất kỳ sự mở rộng nào, trong khi đầu tư kinh doanh ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ giai đoạn đầu năm 2021.

Ngay khi dữ liệu được phát đi, giới phân tích và truyền thông quốc tế lập tức có những đánh giá trái chiều. Nhưng để hiểu đúng bức tranh toàn cảnh, cần phải đặt từng con số trong mối tương quan với các điều chỉnh mang tính kỹ thuật cũng như bối cảnh chính sách đặc thù của quý IV năm 2025.

Trước hết, về tổng thể, tổng sản phẩm quốc nội thực tế của Vương quốc Anh trong tháng 12 năm 2025 tăng 0,1% so với tháng 11. Mức tăng này diễn ra sau khi số liệu tháng 11 bị điều chỉnh giảm từ 0,3% xuống còn 0,2% và tháng 10 ghi nhận mức giảm 0,1% không thay đổi. Tính trên cơ sở ba tháng gộp, GDP quý IV tăng 0,1% so với quý III. Tuy con số này cải thiện hơn so với mức giảm 0,1% của kỳ báo cáo trước đó, nó vẫn là một trong những nhịp tăng trưởng yếu nhất kể từ khi nền kinh tế bước vào giai đoạn bình thường hóa hậu đại dịch.

Điểm nghịch lý lớn nhất nằm ở cấu trúc tăng trưởng khi ngành sản xuất bất ngờ trở thành động lực chính khi tăng 1,2% trong quý IV, đánh dấu sự phục hồi sau bảy tháng suy giảm liên tiếp. Tất cả bốn phân ngành sản xuất đều đóng góp tích cực, dẫn đầu là điện, khí đốt và hơi nước với mức tăng 3,1%, cùng ngành chế tạo tăng 0,9%.

ONS giải thích sự khởi sắc này có sự đóng góp từ việc Jaguar Land Rover phục hồi sản xuất sau cuộc tấn công mạng hồi tháng 9, cùng với sự ổn định hóa trong chuỗi cung ứng năng lượng. Tuy nhiên, tính riêng tháng 12, sản xuất lại giảm 0,9% do tất cả các phân ngành đồng loạt đi xuống, cho thấy sự phục hồi vẫn còn mong manh và chưa có tính bền vững.

Trong khi đó, ngành xây dựng tiếp tục lún sâu vào khủng hoảng với mức giảm 2,1% trong quý IV, mức giảm mạnh nhất theo thước đo ba tháng kể từ tháng 9 năm 2021.

Hoạt động sửa chữa bảo dưỡng nhà ở tư nhân giảm 2,9%, và công trình nhà ở mới thuộc khu vực tư nhân cũng giảm tới 3,6%.

Tháng 12, xây dựng tiếp tục giảm 0,5%, chủ yếu đến từ lĩnh vực sửa chữa bảo dưỡng.

Những con số này phản ánh rõ tác động cộng hưởng của mặt bằng lãi suất cao kéo dài, chi phí nguyên vật liệu leo thang và sự sụt giảm niềm tin của các nhà phát triển bất động sản.

Nhưng có lẽ tín hiệu đáng lo ngại nhất đến từ khu vực dịch vụ, ngành chiếm tới gần 80% nền kinh tế. Trong ba tháng cuối năm 2025, ngành dịch vụ hoàn toàn không có tăng trưởng. Đây là quý thứ ba liên tiếp chỉ số ba tháng của ngành này dừng ở mức 0,0%, một sự đình trệ kéo dài hiếm thấy kể từ giai đoạn phong tỏa vì đại dịch. Khi nhìn vào tháng 12 đơn lẻ, dịch vụ tăng 0,3%, nhưng sự tăng trưởng này đến từ các yếu tố mang tính thời vụ hoặc phục hồi kỹ thuật.

Cụ thể, lĩnh vực vận tải và kho bãi tăng 2,0% nhờ hoạt động kho vận và vận tải đường bộ. Dịch vụ hành chính và hỗ trợ tăng 1,4% với đóng góp từ hỗ trợ văn phòng và dịch vụ tòa nhà.

Một điểm sáng mang tính cá biệt là ngành quảng cáo và nghiên cứu thị trường bất ngờ tăng 5,5% trong tháng 12, trở thành ngành đơn lẻ có đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng GDP tháng, với mức 0,05 điểm phần trăm. Tuy nhiên, ONS nhấn mạnh đây chỉ là sự phục hồi sau tám tháng giảm liên tiếp, và mức tăng này đã bị triệt tiêu đáng kể bởi sự suy yếu ở các lĩnh vực khác.

Ở chiều ngược lại, y tế và hoạt động xã hội giảm 0,4% với mức giảm 0,6% từ chính hoạt động y tế công. Thông tin và truyền thông giảm 0,5%, trong đó lập trình máy tính và tư vấn liên quan giảm 2,0% - mức giảm đơn lẻ lớn nhất, kéo GDP tháng 12 xuống 0,06 điểm phần trăm.

Nghệ thuật, giải trí và thư giãn giảm 1,9%, chủ yếu do hoạt động thể thao và vui chơi giải trí giảm tới 5,9%, một sự sụt giảm mạnh sau ba tháng tăng trưởng liên tiếp. ONS lưu ý rằng lĩnh vực này có yếu tố biến động mạnh do thời điểm ghi nhận doanh thu từ các tổ chức thể thao lớn thường không đều qua các năm.

Đáng chú ý, nhóm dịch vụ hướng đến người tiêu dùng ghi nhận mức tăng 0,2% trong quý IV. Đóng góp lớn nhất đến từ các đại lý du lịch, điều hành tour và dịch vụ đặt chỗ với mức tăng 7,5%, cùng hoạt động dịch vụ ăn uống tăng 1,5% và thể thao giải trí tăng 2,9%. Nhưng những tín hiệu tích cực này bị bù trừ phần lớn bởi sự suy giảm 2,1% của bán buôn bán lẻ và 2,9% của dịch vụ lưu trú.

Bức tranh từ phía chi tiêu trong báo cáo ước tính sơ bộ GDP quý IV càng làm lộ rõ những điểm nghẽn. Tiêu dùng hộ gia đình chỉ tăng 0,2%, tiêu dùng chính phủ tăng 0,4%, và tích lũy vốn gộp đóng góp nhẹ 0,2%. Nhưng điểm gây sốc là đầu tư kinh doanh đã giảm tới 2,7% - mức giảm theo quý mạnh nhất kể từ những tháng đầu năm 2021.

ONS và nhiều tổ chức phân tích, trong đó có Reuters và RSM, đều chỉ ra nguyên nhân trực tiếp đến từ sự bất định chính sách kéo dài trước thềm công bố ngân sách mùa thu của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves.

Cụ thể, trong suốt tháng 10 và nửa đầu tháng 11, chính phủ Anh đã trải qua một giai đoạn rò rỉ thông tin và trì hoãn công bố các biện pháp tài khóa. Các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải và cơ sở hạ tầng, đã cắt giảm đầu tư gần 3% ngay trước thời điểm ngân sách được công bố chính thức ngày 26 tháng 11.

Thomas Pugh, chuyên gia kinh tế tại RSM, nhận định sự đóng băng trong quyết định đầu tư này đã kìm hãm tăng trưởng một cách không cần thiết, và những thiệt hại về niềm tin khó có thể bù đắp trong ngắn hạn.

Trong khi đó, khu vực ngoại thương tiếp tục là điểm trừ khi xuất khẩu giảm 0,6% và nhập khẩu tăng 0,8%, khiến thâm hụt thương mại chiếm 2,0% GDP danh nghĩa. Tuy nhiên, nếu nhìn trên bình diện cả năm 2025, bức tranh có phần sáng hơn một chút.

GDP cả nước tăng 1,3% so với năm 2024, cải thiện nhẹ so với mức 1,1% của năm trước và vượt qua các nền kinh tế lớn tại châu Âu như Đức (0,4%), Pháp (0,9%) và Italy (0,7%). Ngành dịch vụ đóng góp 1,4%, sản xuất lần đầu tiên tăng trưởng dương hàng năm kể từ 2021 với 0,2%, và xây dựng tăng 1,8%. Dịch vụ thông tin và truyền thông cùng y tế và hoạt động xã hội là hai lĩnh vực có đóng góp tích cực nhất, với mức tăng lần lượt 4,5% và 3,0%.

Dù vậy, con số 1,3% vẫn thấp hơn đáng kể so với dự báo 1,5% mà Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách đưa ra hồi đầu năm 2025. Và có lẽ, chỉ số gây ám ảnh nhất với công chúng lại là một con số không nằm trong các tiêu đề chính: GDP bình quân đầu người.

Quý IV vừa qua, chỉ số này tiếp tục giảm 0,1% - quý thứ hai liên tiếp đi xuống, dù vẫn cao hơn 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Điều này đồng nghĩa với việc tăng trưởng dân số và áp lực lạm phát đang bào mòn thành quả kinh tế, khiến người dân Anh, tính bình quân, không cảm nhận được sự khấm khá hơn so với một năm trước.

Một điểm mang tính kỹ thuật nhưng vô cùng quan trọng khác mà ONS nhấn mạnh trong cả hai báo cáo là các điều chỉnh số liệu. Mức tăng trưởng ba tháng tính đến tháng 11 đã bị điều chỉnh từ +0,1% xuống -0,1%, trong khi tháng 10 cũng bị điều chỉnh từ mức không tăng trưởng xuống mức giảm 0,1%. Tốc độ tăng trưởng tháng 11 điều chỉnh từ 0,3% xuống 0,2%.

Những điều chỉnh này chủ yếu đến từ dữ liệu khảo sát bán lẻ muộn, các yếu tố điều chỉnh mùa vụ trong ngành giáo dục và phản hồi chậm từ doanh nghiệp. ONS cho biết mức độ điều chỉnh trung bình sau ba năm là khoảng ±0,28 điểm phần trăm, một lời nhắc nhở rằng các ước tính ban đầu luôn tiềm ẩn độ không chắc chắn.

Ngay sau khi các con số chính thức được phát đi, làn sóng phản ứng từ giới chuyên gia và thị trường bắt đầu lan tỏa. Liz McKeown, Giám đốc Thống kê Kinh tế của ONS, thẳng thắn thừa nhận nền kinh tế chỉ tăng trưởng chậm trong quý cuối năm với động lực chính đến từ sản xuất, trong khi dịch vụ không có tăng trưởng.

Luke Bartholomew, Phó kinh tế trưởng tại Aberdeen, bày tỏ quan điểm hai mặt: có những dấu hiệu cho thấy tâm lý đã cải thiện sau ngân sách tháng 11, nhưng những bất ổn chính trị gần đây xoay quanh Thủ tướng Keir Starmer có thể nhanh chóng xóa sổ mức tăng khiêm tốn này. Scott Gardner từ JP Morgan Personal Investing đánh giá ngắn gọn nhưng đầy ám ảnh: nước Anh kết thúc năm 2025 trong làn đường chậm, một sự đảo ngược rõ rệt so với nửa đầu năm tăng trưởng khả quan.

Các hãng truyền thông lớn cũng đồng loạt đưa tin với góc nhìn thận trọng. Bloomberg mô tả nền kinh tế Anh tăng trưởng dưới kỳ vọng với dịch vụ đình trệ và đầu tư kinh doanh giảm. The Guardian dùng hình ảnh kết thúc năm trong làn đường chậm, nhấn mạnh nghịch lý giữa tăng trưởng tổng thể dương và sự suy giảm của đầu tư tư nhân.

BBC tập trung vào chỉ số GDP bình quân đầu người giảm hai quý liên tiếp, coi đây là hồi chuông cảnh báo về mức sống thực tế của người dân. Trong khi đó, CNBC đặt vấn đề so sánh với lịch sử: mức tăng 1,3% của năm 2025 là cải thiện so với 2024 nhưng vẫn yếu hơn nhiều so với trung bình tăng trưởng trước khủng hoảng.

Ngay lập tức, Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves đưa ra tuyên bố mang màu sắc lạc quan: những con số này cho thấy sự ổn định, và chính phủ kỳ vọng tăng trưởng mạnh hơn trong năm 2026 nhờ các chính sách đầu tư và cải cách đang được triển khai. Tuy nhiên, giới phân tích độc lập tỏ ra hoài nghi. PwC và Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Quốc gia dự báo tăng trưởng quý I năm 2026 khó có thể vượt quá 0,3%, và nền kinh tế vẫn cực kỳ dễ tổn thương trước các cú sốc từ bên ngoài cũng như chính sách tiền tệ thắt chặt còn dư địa.

Trên thị trường tài chính, đồng bảng Anh phản ứng tương đối trầm lắng ngay sau công bố, nhưng giới giao dịch bắt đầu định giá lại kỳ vọng về lãi suất. Trước đó, thị trường đã đặt cược 90% khả năng Ngân hàng Trung ương Anh cắt giảm lãi suất 0,25% vào cuối năm 2025. Với dữ liệu quý IV yếu hơn dự báo, khả năng BoE bắt đầu chu kỳ nới lỏng ngay từ tháng 3 năm 2026 đang trở nên rõ rệt hơn. Điều này, nếu xảy ra, sẽ tạo ra lực đẩy nhất định cho thị trường xuất khẩu và đầu tư, nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán nan giải trong việc kiểm soát lạm phát lõi vẫn đang ở mức cao hơn mục tiêu 2%.

Nhìn lại toàn bộ bức tranh từ hai báo cáo ngày 12 tháng 2, có thể thấy nền kinh tế Anh đang đối diện với một nghịch lý khó giải. Một mặt, các chỉ số vĩ mô tổng thể vẫn giữ được sắc xanh nhạt, tránh được kịch bản suy thoái kỹ thuật và thậm chí còn vượt lên một số đối thủ châu Âu. Nhưng mặt khác, chất lượng tăng trưởng lại đặt ra nhiều câu hỏi.

Tăng trưởng phụ thuộc quá nhiều vào sản xuất - vốn là khu vực có độ biến động cao và chịu ảnh hưởng nặng nề từ giá năng lượng. Dịch vụ, trụ cột của nền kinh tế tri thức, lại rơi vào trạng thái trì trệ kéo dài. Đầu tư kinh doanh, thước đo quan trọng nhất cho niềm tin của khu vực tư nhân, lại sụt giảm mạnh nhất trong vòng 5 năm qua chỉ vì sự lúng túng trong hoạch định chính sách.

Câu chuyện của nước Anh cuối năm 2025 vì thế không chỉ là câu chuyện về những con số 0,1% hay 1,3%, mà còn là câu chuyện về chi phí của sự bất định. Khi chính phủ mất nhiều tháng để truyền thông về một ngân sách, khi các doanh nghiệp phải trì hoãn kế hoạch đầu tư vì không biết thuế suất sẽ ra sao, và khi người dân chứng kiến thu nhập bình quân ngày càng mỏng đi dù GDP vẫn tăng, thì khoảng cách giữa các con số thống kê và cảm nhận thực tế ngày càng lớn.

Năm 2026 đã mở ra với nhiều hứa hẹn từ chính phủ mới và một lộ trình chính sách rõ ràng hơn. Nhưng diễn biến phức tạp của địa chính trị toàn cầu, áp lực lạm phát dai dẳng, và những vết nứt cơ cấu trong nội tại nền kinh tế sẽ không thể được hàn gắn chỉ sau một đêm.