"Bà trùm" Trần Thị Hoàn và đường dây buôn lậu vàng hơn 1.208 tỷ đồng sắp bị xét xử

Một vụ án buôn lậu vàng đặc biệt nghiêm trọng với số lượng lên tới hơn 546 kg, trị giá trên 1.208 tỷ đồng, sẽ được TAND TP Hà Nội đưa ra xét xử vào ngày 4/2 tới, làm rõ vai trò của “bà trùm” cùng 10 đồng phạm khác.

Vụ án này phơi bày những kẽ hở trong quản lý thị trường vàng, đồng thời cho thấy hoạt động phi pháp có thể phát triển đến mức độ phức tạp và quy mô khổng lồ như thế nào khi được thúc đẩy bởi lợi nhuận từ chênh lệch giá.

Các đối tượng có liên quan trong đường dây buôn lậu vàng hơn 1.028 tỷ đồng

Ngày 4 tháng 2 năm 2026 được ấn định là thời điểm Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử 11 bị cáo trong vụ án đặc biệt nghiêm trọng này. Phiên tòa sẽ diễn ra dưới sự chủ tọa của Thẩm phán Nguyễn Thanh Nhã, với sự tham gia của các Kiểm sát viên đến từ Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao.

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, lợi dụng sự chênh lệch đáng kể giữa giá vàng nguyên liệu trong nước và tại Trung Quốc, từ ngày 2/9/2024 đến ngày 2/12/2024, bị cáo Trần Thị Hoàn (40 tuổi, người điều hành Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Hoàn Huế) đã chủ mưu tổ chức hai đường dây buôn lậu độc lập.

Đường dây thứ nhất được vận hành thông qua ứng dụng WeChat, nơi bà Hoàn thỏa thuận mua vàng từ một đối tượng có biệt danh “Bà Béo” (quốc tịch Trung Quốc). Tổng cộng, hơn 97,3 kg vàng với trị giá hơn 208 tỷ đồng đã được nhập lậu theo đường này. Để vận chuyển, “Bà Béo” thuê bị cáo Vàng Thị Phượng, một cư dân biên giới, cất giấu vàng bên trong giày (mỗi bên một thỏi 1 kg) hoặc trên người rồi đi bộ qua Cửa khẩu quốc tế Lào Cai.

Đường dây thứ hai có quy mô lớn hơn nhiều, qua việc bà Hoàn móc nối với Phạm Tuấn Hải (nguyên Giám đốc một công ty thương mại) để mua vàng từ một đối tượng tên Châu ở Trung Quốc. Con số từ đường dây này lên tới 449 kg vàng, tương đương với 999 tỷ đồng.

Phương thức vận chuyển cũng tinh vi không kém, với vàng được quấn quanh bụng hoặc giấu trong túi vải để tuồn qua biên giới. Tổng khối lượng vàng của cả hai đường dây lên tới hơn 546 kg (hơn nửa tấn), với tổng trị giá hơn 1.208 tỷ đồng, tất cả đều được thực hiện không có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước.

Để vận hành một đường dây quy mô lớn như vậy, Trần Thị Hoàn đã huy động một mạng lưới gồm người thân và nhân viên công ty. Theo cáo trạng, phần lớn các bị cáo này “làm công hưởng lương” và “không được hưởng lợi” trực tiếp từ hoạt động buôn lậu.

Trong đó, Trần Thành Hiếu (em ruột của bà Hoàn) đóng vai trò then chốt khi trực tiếp giao vàng cho khách hàng tại Hà Nội và cung cấp tài khoản ngân hàng để nhận tiền, liên quan đến toàn bộ hơn 546 kg vàng trị giá 1.208 tỷ đồng. Hai nhân viên của công ty là Nông Thị Thùy Linh và Liềng Thị Thực chịu trách nhiệm theo dõi số lượng vàng, cung cấp tài khoản ngân hàng cho khách chuyển tiền, đồng phạm với hơn 521 kg vàng trị giá trên 1.151 tỷ đồng.

Bị cáo Lương Thị Bích Hà, cũng là nhân viên, có nhiệm vụ tiếp nhận và kiểm tra vàng từ người vận chuyển ngay tại cửa hàng, liên quan đến 46 kg vàng trị giá trên 99,6 tỷ đồng. Ở khâu biên giới, Vàng Thị Phượng là người được “Bà Béo” thuê để trực tiếp vận chuyển vàng từ Trung Quốc qua cửa khẩu, nhận thù lao 24 triệu đồng cho vai trò này, liên quan đến hơn 97,3 kg vàng. Ngoài ra, Nguyễn Thị Phương Nga đồng phạm với Phạm Tuấn Hải trong một phần việc riêng, liên quan đến 14 kg vàng và nhận 3,5 triệu đồng.

Công việc được phân chia rất rõ ràng: từ khâu tiếp nhận vàng lậu tại cửa hàng, kiểm tra cân đo, dùng khò nhiệt để xóa thông tin nguồn gốc nước ngoài trên thỏi vàng, đến việc lập và sử dụng tài khoản cá nhân làm tài khoản trung gian để thanh toán.

Sự thành công tạm thời của đường dây này đến từ một quy trình được tính toán kỹ lưỡng, tận dụng triệt để những kẽ hở trong công tác kiểm soát tại cửa khẩu. Đối tượng vận chuyển được lựa chọn chủ yếu là cư dân biên giới thường xuyên qua lại, quen thuộc với thủ tục, nên ít bị nghi ngờ. Phương thức giấu hàng được nghiên cứu kỹ: vàng được cắt nhỏ và cất giấu trong giày, quấn quanh bụng, hoặc trong túi vải mang theo người - những vị trí khó bị phát hiện nếu chỉ kiểm tra hành lý thông thường.

Điểm then chốt nằm ở việc lợi dụng những hạn chế về trang thiết bị. Theo tài liệu điều tra, tại khu vực dành cho cư dân biên giới của Cửa khẩu quốc tế Lào Cai, không được trang bị cổng an ninh hay máy soi chiếu người. Cán bộ hải quan chỉ có máy soi hành lý, và chỉ kiểm tra đối với người có hành lý. Các đối tượng lợi dụng điều này bằng cách không mang hành lý cồng kềnh, hoặc chỉ xách túi nhỏ đưa qua máy soi, còn số vàng giấu trên người thì đi qua cổng an ninh thông thường mà không bị phát hiện.

Số vàng khổng lồ sau khi về đến Việt Nam được tiêu thụ nhanh chóng. Theo thống kê từ tài liệu điều tra, từ tháng 9 đến tháng 12/2024, Trần Thị Hoàn đã bán vàng cho nhiều khách hàng, trong đó có những giao dịch cực lớn. Đáng chú ý nhất là khách hàng Vũ Minh V. với số lượng mua lên tới 204 kg vàng, trị giá hơn 446 tỷ đồng. Một khách hàng quan trọng khác là Công ty Vàng Việt Nam, mua 52 kg vàng với trị giá hơn 124 tỷ đồng. Các khách hàng khác như Nguyễn Thị M., Đặng Tuấn C., Lê Văn H. cũng mua với số lượng từ 42 kg đến 67 kg mỗi người.

Để che giấu nguồn gốc, vàng lậu đã trải qua một quy trình “hóa thân” tinh vi. Tại cửa hàng Hoàn Huế, vàng nguyên thỏi có đầy đủ thông tin xuất xứ nước ngoài sẽ bị dùng khò nhiệt xóa toàn bộ dấu hiệu nhận diện. Sau đó, chúng được cắt nhỏ thành các cục có kích thước và trọng lượng không đồng đều, biến thành thứ vàng nguyên liệu khó truy xuất nguồn gốc.

Chính vì vậy, dù các khách hàng thừa nhận có mua vàng của bà Hoàn, họ khai không biết đó là vàng nhập lậu. Cơ quan tố tụng sau khi xem xét đã kết luận: không đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những người mua vàng về tội Buôn lậu.

Điểm đặc biệt của vụ án là sự xuất hiện của một nhóm bị cáo khác, bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Nhóm này gồm ba lãnh đạo cấp cao của Công ty Cổ phần Đầu tư và Kinh doanh Vàng Việt Nam - một trong những khách hàng lớn của đường dây Hoàn. Cáo trạng xác định, từ năm 2023 đến 6 tháng đầu năm 2024, bà Trần Như My (Chủ tịch HĐQT), đã chỉ đạo bà Phùng Thị Thuyết (Phó Tổng Giám đốc) và bà Nguyễn Thị Hợp (Kế toán trưởng) thực hiện một hệ thống sổ sách kép tinh vi.

Họ sử dụng song song hai phần mềm. Phần mềm “QLVang” dùng để quản lý toàn bộ hoạt động kinh doanh thực tế, bao gồm cả các giao dịch mua vàng không có hóa đơn, chứng từ, như mua từ đường dây Hoàn. Trong khi đó, phần mềm “Vacom” chỉ hạch toán các giao dịch có hóa đơn hợp lệ, dùng để lập báo cáo tài chính và báo cáo thuế giả mạo. Kết quả của thủ đoạn này là một sự chênh lệch khổng lồ giữa con số thực tế và con số khai báo.

Cụ thể, năm 2023, doanh thu thực tế hơn 4.243 tỷ đồng, nhưng chỉ khai báo hơn 646 tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2024, doanh thu thực tế hơn 5.726 tỷ đồng, nhưng chỉ khai báo hơn 332 tỷ đồng. Hành vi này đã gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước tổng cộng hơn 5 tỷ đồng tiền thuế, bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng.

Vụ án phơi bày một động cơ kinh tế rõ ràng: lợi nhuận khổng lồ từ chênh lệch giá vàng xuyên biên giới. Theo các chuyên gia, sự mất cân đối cung cầu vàng nguyên liệu trong nước, cùng với các chính sách quản lý, đôi khi tạo ra khoảng chênh lệch giá đủ lớn để kích thích hoạt động buôn lậu.