Sàn vàng quốc gia là chìa khóa huy động 500 tấn vàng trị giá 80 tỷ USD trong dân

Một kênh huy động vốn khổng lồ đang chờ được đánh thức từ trong chính những “két sắt” của người dân Việt Nam.

Ông Đinh Ngọc Dũng, Chủ tịch kiêm CEO Bảo Tín Capital

500 tấn vàng - tương đương 2 triệu tỷ đồng hay 80 tỷ USD - là khối tài sản đồ sộ được ước tính đang được tích trữ bởi người dân Việt Nam. Đây không chỉ là một con số cho thấy sức hút của vàng với tư cách kênh trú ẩn an toàn, mà còn là một nguồn vốn tiềm năng có thể huy động cho tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số cho năm 2026, việc hình thành sàn giao dịch vàng quốc gia đang được đẩy mạnh như một giải pháp then chốt để chuyển hóa tài sản tĩnh này thành dòng vốn sống động cho đầu tư phát triển.

500 tấn vàng: “Kho báu” đang chờ được khai thông

Theo chia sẻ của ông Đinh Ngọc Dũng, Chủ tịch kiêm CEO Bảo Tín Capital, tại Hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026” diễn ra ngày 13/1 tại Hà Nội, lượng vàng trong dân có thể lên tới 500 tấn dựa trên đánh giá thận trọng. Đây là khối tài sản “ngủ yên” được tích trữ dưới nhiều hình thức, từ két sắt, gầm giường đến chôn giấu trong lòng đất.

Khi quy đổi theo giá vàng hiện tại, con số này tương đương với 2 triệu tỷ đồng (khoảng 80 tỷ USD), một nguồn lực chiếm tỷ trọng đáng kể so với quy mô nền kinh tế.

Nhìn từ góc độ kinh tế vĩ mô, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu đánh giá tập quán cất trữ vàng vật chất là một sự lãng phí lớn cho nền kinh tế. Ông nhận định nguồn vốn này, ước tính tương đương khoảng 8% GDP, đang không được đưa vào phục vụ sản xuất hay kinh doanh.

Việc huy động hiệu quả nguồn lực này được kỳ vọng sẽ tạo ra một nguồn vốn quan trọng, góp phần thúc đẩy đầu tư và phát triển kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh các kênh huy động vốn truyền thống đang gặp nhiều thách thức.

Sàn vàng quốc gia: Lộ trình rõ ràng từ tầm nhìn đến hiện thực

Nhiều năm qua, việc thiếu một sàn giao dịch vàng chính thức đã là mối băn khoăn lớn của các hiệp hội và doanh nghiệp trong ngành. Tuy nhiên, quyết tâm chính trị mạnh mẽ gần đây đang thổi một luồng gió mới vào việc hiện thực hóa tầm nhìn này.

Ông Đinh Ngọc Dũng cho biết, ngay từ năm 2025, Bộ Chính trị và Tổng Bí thư đã có những chỉ đạo quyết liệt về việc hình thành sàn giao dịch vàng. Động thái này được cụ thể hóa bằng Nghị quyết của Quốc hội vào ngày 11/12/2025, yêu cầu Chính phủ sớm đưa ra giải pháp và lộ trình cụ thể, đồng thời giao Ngân hàng Nhà nước - với tư cách cơ quan chủ trì - nhanh chóng triển khai.

Với những tiền đề đó, khả năng rất cao Việt Nam sẽ thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia theo một lộ trình rõ ràng trong năm 2026.

Theo hình dung của ông Dũng, lộ trình này có thể diễn ra qua ba giai đoạn chính. Giai đoạn đầu tiên sẽ tập trung phục vụ giao dịch vàng vật chất và vàng nguyên liệu, với sự tham gia của các doanh nghiệp lớn và các tổ chức đủ điều kiện.

Sau khi cân đối được cung - cầu, đặc biệt là vấn đề nhập khẩu vàng và ngoại tệ, sàn sẽ mở rộng cho người dân và các thành phần kinh tế khác tham gia, vận hành theo mô hình tương tự thị trường chứng khoán.

Giai đoạn ba sẽ hướng tới việc phát triển các sản phẩm phái sinh như chứng chỉ vàng, quỹ vàng và các công cụ tài chính liên quan, nhằm đa dạng hóa kênh đầu tư và huy động vốn.

Khi đi vào hoạt động, sàn vàng được kỳ vọng sẽ vận hành với nguyên tắc công khai, minh bạch, mức giá được thiết lập dựa trên cung - cầu thực tế, qua đó giúp thu hẹp dần và tiến tới xóa bỏ chênh lệch giá giữa thị trường trong nước và quốc tế.

Bài toán cung - cầu và nỗ lực thu hẹp “khoảng cách giá”

Một trong những động lực chính thúc đẩy việc hình thành sàn giao dịch vàng là thực trạng chênh lệch giá lớn và kéo dài giữa thị trường trong nước và thế giới. Dù vàng là tài sản mang tính quốc tế và giá trong nước cơ bản vận động đồng pha với thế giới, sự thiếu liên thông hoàn toàn đã tạo ra một đặc thù tồn tại nhiều năm.

Ông Dũng chỉ ra, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng của giá vàng lên tới khoảng 70%. Giá vàng thế giới từng chạm mốc 4.500 USD/ounce, thậm chí có thời điểm vọt lên 4.600 USD/ounce, trong khi giá vàng trong nước cũng leo thang lên mức khoảng 160 triệu đồng/lượng.

Tuy nhiên, chênh lệch giữa hai thị trường hiện vẫn duy trì ở mức cao khoảng 10%, tương đương khoảng 15 triệu đồng/lượng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ yếu tố cung - cầu: nhu cầu đầu tư, tích lũy vàng của người dân rất lớn, phản ánh qua hình ảnh xếp hàng tại các cửa hàng vàng mỗi sáng, trong khi nguồn cung trong nước còn hạn chế.

Để tháo gỡ tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232, từng bước xóa bỏ thế độc quyền của vàng SJC, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp lớn và ngân hàng đủ tiêu chuẩn được nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất, cung ứng vàng miếng. Tính đến nay, đã có khoảng 10 doanh nghiệp và ngân hàng đáp ứng đủ điều kiện, giúp nguồn cung trở nên dồi dào hơn.

Kinh nghiệm quốc tế và những thách thức cần giải quyết

Việc xây dựng một thị trường vàng hiện đại không thể tách rời bài học từ các quốc gia đi trước. Tại một hội thảo về phát triển sàn giao dịch vàng, ông Đinh Nhỏ Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam, nhấn mạnh rằng hầu hết các quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu trang sức vàng như Trung Quốc, Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ đều vận hành sàn giao dịch vàng quốc gia. Các sàn giao dịch này giúp họ đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định, tạo việc làm và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế.

Ông Albert Cheng, Tổng giám đốc Hiệp hội Thị trường Vàng Singapore (SBMA), chia sẻ kinh nghiệm từ Singapore - nơi đã xây dựng một thị trường vàng mở, hiện đại với mục tiêu trở thành trung tâm vàng thay thế của châu Á ngang tầm London và Zurich.

Các yếu tố như không áp dụng thuế gián thu (GST) đối với kim loại quý đầu tư, chế độ ưu đãi thuế cho nhà tinh chế, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ và hệ thống tài chính cởi mở, là những điểm hấp dẫn giúp Singapore thu hút hoạt động giao dịch vàng.

Tuy nhiên, con đường phía trước không thiếu thách thức. Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hội đồng Vàng Thế giới, lưu ý rằng việc mở cửa thị trường vàng cần giải quyết nhiều câu hỏi cơ bản. Một thách thức lớn là đảm bảo hoạt động của thị trường vàng không làm gián đoạn các chỉ số kinh tế vĩ mô trọng yếu như tỷ giá hối đoái hay cán cân thanh toán.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và duy trì niềm tin của người dân vào các sản phẩm vàng được “chứng khoán hóa” như chứng chỉ vàng là yếu tố then chốt để huy động thành công nguồn vốn trong dân, một quá trình cần thời gian và sự thận trọng.

Động lực tăng trưởng và cơ hội đầu tư đa kênh

Thảo luận về sàn giao dịch vàng diễn ra trong khuôn khổ rộng hơn của Hội thảo về động lực tăng trưởng kinh tế hai chữ số. Các chuyên gia cũng đã phân tích sâu về triển vọng của các kênh đầu tư khác như bất động sản và chứng khoán, tạo nên một bức tranh toàn cảnh về dòng vốn.

Trong lĩnh vực chứng khoán, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, CEO TCBS, nhìn nhận năm 2026 là năm bản lề của một chu kỳ phát triển mới, với dự báo lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết có thể tăng trưởng khoảng 15-20%. Bà cũng đề cập đến kỳ vọng về làn sóng IPO và M&A sôi động, mang lại dòng vốn mới cho thị trường.

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào 2026 với tâm thế mới sau một năm 2025 thành công rực rỡ, khi VN-Index tăng gần 38% và số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt hơn 11,6 triệu. Việc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi đầy đủ dự kiến trong năm nay được kỳ vọng sẽ thu hút một lượng vốn ngoại ước tính từ 2,5 đến 4 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2027.

Đối với bất động sản, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch HĐQT GP.Invest, nhận định thị trường đang trải qua giai đoạn sàng lọc mạnh và sẽ khó khăn hơn với các doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt và lãi suất có xu hướng tăng trở lại. Tuy nhiên, cơ hội vẫn hiện diện cùng với những thách thức về pháp lý, vị trí và quản trị dòng tiền.

Các chuyên gia đều thống nhất về xu hướng đa dạng hóa danh mục đầu tư, không chỉ tập trung vào một kênh duy nhất mà kết hợp giữa cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, vàng, bất động sản và trong tương lai là tài sản số.

Một bước phát triển đáng chú ý khác là việc Bộ Công Thương chủ trì phát triển sàn giao dịch bạc thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa. Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện hệ sinh thái thị trường tài chính - hàng hóa tại Việt Nam, cung cấp thêm công cụ cho nhà đầu tư và tạo tính thanh khoản cho thị trường.

Tiềm năng và thách thức của 500 tấn vàng

Hành trình biến 500 tấn vàng từ tài sản “ngủ yên” thành nguồn vốn sống cho nền kinh tế còn nhiều chặng đường phía trước. Sự ra đời của sàn giao dịch vàng quốc gia trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ là bước đột phá, tạo ra một kênh huy động vốn minh bạch, hiệu quả, góp phần thu hẹp khoảng cách với thị trường thế giới.

Tuy nhiên, thành công của sàn vàng không chỉ phụ thuộc vào khung pháp lý và công nghệ, mà còn ở khả năng xây dựng niềm tin nơi người dân - những chủ nhân thực sự của khối tài sản khổng lồ này. Như ông Đinh Ngọc Dũng chia sẻ, nếu không dám đặt ra những tham vọng lớn, chúng ta sẽ không thể huy động tổng lực nguồn lực xã hội để bứt phá.

Khi nguồn vốn tiềm ẩn này được khai thông và kết nối với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường vốn, bất động sản và các kênh hàng hóa khác, Việt Nam sẽ có thêm những công cụ vững chắc để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng kinh tế cao trong kỷ nguyên mới.